Kilka pierwszych danych statystycznych

W dniu 18 sierpnia 2026 roku Państwowa Inspekcja Pracy opublikowała pierwsze informacje statystyczne dotyczące znowelizowanych przepisów o PIP. I tak zgodnie z tymi danymi w okresie od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 roku:

• do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia.
• inspektorzy pracy podjęli już ponad 100 kontroli w zakresie przestrzegania zakazu zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, z których 35 zostało już zakończonych.
• inspektorzy wydali 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w przypadkach, gdy zakwestionowali wybór cywilnoprawnej formy zatrudnienia.
• W trakcie kontroli inspektorzy pracy powzięli informacje o 201 przypadkach zmiany funkcjonującej umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę jeszcze przed dokonaniem w tym zakresie szczegółowych ustaleń przez inspektora pracy i skierowaniem środków prawnych.

Pierwsze dane za stosunkowo krótki okres

Przede wszystkim musimy pamiętać, że to są dane za pierwszy okres funkcjonowania nowych przepisów i to dosyć krótki okres, co więcej, związany z jednej strony z dosyć dużą popularnością tematu w mediach, a z drugiej strony z okresem letniej pracy sezonowej, kiedy siłą rzeczy umów cywilnoprawnych pojawiało się więcej niż w innych okresach.   Powyższe nie zmienia faktu, że prawie trzykrotny wzrost liczby skarg wpływających do PIP (z 619 do 1794) w relacji rok do roku pokazuje jednoznacznie, że jest to efekt nowych przepisów. Nie oznacza to od razu, że wszystkie skargi są zasadne, ale z pewnością nowe przepisy wyzwoliły tę zauważalnie zwiększoną aktywność skarżących.

Tylko kilkanaście procent skarg prowadzi do wszczęcia kontroli

Jednakże wszczęcie tylko ponad 100 kontroli na 690 skarg, które wpłynęły od dnia 8 lipca 2026 roku oznacza, że jedynie w kilkunastu procentach skarg możliwe było jak dotąd nadanie im dalszego biegu, a zgodnie z danymi PIP jak na razie wydano wyłącznie pisemne polecenia, a nie wszczęto jeszcze postępowań zmierzających do wydania decyzji. Myślę, że jeszcze jest za wcześnie na ocenę skuteczności nowych przepisów i stwierdzenie, że rzeczywiście ich stosowanie będzie stanowiło przełom w zasadach zatrudniania w naszym kraju, czy jednak okaże się to w jakimś stopniu burzą w przysłowiowej szklance wody. Dlatego musimy jeszcze poczekać na dane za dłuższy, co najmniej kilkumiesięczny, okres stosowania nowych przepisów, a także poznać statystyki relacji skarg do decyzji ustalających istnienie umów o pracę.

Niewielkie jak na razie zainteresowanie interpretacjami indywidualnymi

Podobnie jest w przypadku indywidualnych interpretacji, jak na razie liczba 7 wydanych decyzji w sprawie interpretacji indywidualnych, z podziałem na 2 decyzje zgodnie ze stanowiskiem wnioskodawców, a 5 decyzji odmawiających potwierdzenia stanowiska wnioskodawcy jest jeszcze za małą próbą, by móc to ocenić.  Na stronie internetowej PIP jak na razie zamieszczono jedynie 6 decyzji w sprawach interpretacji indywidualnych. A w komunikacie PIP pisze o 7 decyzjach, a nie o wnioskach.  I są to decyzje dotyczące wniosków złożonych w pierwszych dniach obowiązywania nowych przepisów np. interpretacja nr 1 – wniosek z 14 lipca 2026 r., interpretacja nr 5 – wniosek z 16 lipca.  GIP ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku, więc jak na razie mamy wiedzę tylko o pierwszych decyzjach, a nie o skali. Dlatego myślę, że teraz każdego dnia roboczego liczba decyzji będzie wzrastała. Nie wiemy natomiast, jaka część wniosków pozostaje nierozpatrzona, np. z uwagi na brak opłaty czy jakieś inne błędy formalne. Myślę, że część przedsiębiorców też czeka na pierwsze efekty działania przepisów i w zależności od tego będzie się „ujawniać” albo nie.